Regeerakkoord Rutte III: de veranderingen in het arbeidsrecht (deel III)

Vandaag in deel III behandelen we de volgende plannen van de nieuwe regering met betrekking tot zzp’ers:

  • Indien de zzp’er een laag tarief hanteert, wordt het dienstverband gekwalificeerd als zijnde een arbeidsovereenkomst;
  • Indien de zzp’er een hoog tarief hanteert, komt hij in aanmerking voor een ‘opt out’ voor de loonbelasting en werknemersverzekeringen;
  • Invoering van de opdrachtgeversverklaring.

Hierbij wordt tevens een prognose gedaan over het effect op de arbeidsmarkt van deze maatregelen.

De regering beaamt in haar regeerakkoord dat zzp’ers een belangrijke positie innemen op de arbeidsmarkt. Rutte III vindt het belangrijk dat zzp’ers om de juiste redenen kiezen voor het zzp’erschap en probeert daarom de zogeheten schijnzelfstandigheid uit te bannen. Het Europees Hof van Justitie heeft op 4 december 2014 in het FNV KIEM-arrest het begrip schijnzelfstandigheid gedefinieerd als de dienstverleners die zich in een vergelijkbare positie als werknemers bevinden. Schijnzelfstandigen concurreren, door middel van het hanteren van erg lage tarieven, oneerlijk op arbeidsvoorwaarden met werknemers. Het Europees Hof heeft daarom geoordeeld dat het niet in strijd is met het mededingingsrecht om minimumtarieven van schijnzelfstandigen onder te brengen in een cao. Bij ‘echte’ zelfstandigen is dit niet toegestaan, omdat een echte zelfstandige een ondernemer is en dergelijke afspraken tussen ondernemers in strijd kunnen zijn met het mededingingsrecht.

In Nederland heeft de vorige regering geprobeerd schijnzelfstandigheid uit te bannen door de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) te vervangen door de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (wet DBA). Door de wet DBA zijn veel opdrachtgevers en zzp’ers gaan werken met modelovereenkomsten die echter minder zekerheid bieden dan de ouderwetse VAR. Hierdoor worden ‘echte’ zelfstandigen benadeeld terwijl ‘schijnzelfstandigheid’ niet is uitgebannen.

Rutte III is daarom voornemens de wet DBA te vervangen door een nieuwe wet die enerzijds echte zelfstandigen zekerheid zou moeten bieden over hun ondernemerschap, terwijl anderzijds schijnzelfstandigheid zou moeten worden voorkomen. De door Rutte III geplande maatregelen worden hiernavolgend behandeld.

Laag tarief betekent arbeidsovereenkomst

Rutte III vindt dat er momenteel nog teveel zzp’ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt opereren die door hun lage tarief oneerlijk concurreren met ‘gewone’ werknemers. Om dit een halt toe te roepen, is Rutte III voornemend om door te voeren dat voor zzp’ers die een laag tarief hanteren, altijd sprake is van een arbeidsovereenkomst, indien de zzp’er reguliere werkzaamheden verricht óf langer dan drie maanden werkzaam is voor de organisatie.

Ter bepaling of sprake is van een ‘laag tarief’ wordt één tarief gekozen om een minimum voor de gehele zelfstandige beroepsbevolking te bepalen. Dit lage tarief zal waarschijnlijk worden vastgesteld op 125% van de loonkosten van het wettelijk minimumloon. Concreet gaat het dan om een minimumtarief van ongeveer € 15,- tot € 18,- per uur.

Hoog tarief betekent ‘opt out’ voor loonbelasting en werknemersverzekering

Aan de bovenkant van de arbeidsmarkt, waar veelal een hoog tarief wordt gehanteerd, beoogt Rutte III voor zzp’ers een ‘opt out’ voor de loonbelasting en werknemersverzekeringen te introduceren. Zzp’ers met een hoog tarief komen hiervoor in aanmerking indien zij maximaal één jaar voor de organisatie werken óf geen reguliere werkzaamheden verrichten. ‘Opt out’ houdt in dat dergelijke zzp’ers uitdrukkelijk verklaren af te zien van de afdracht loonbelasting en werknemersverzekeringen door hun opdrachtgever. Bij een ‘hoog tarief’ denkt het kabinet aan een tarief boven de € 75,- per uur.

De regering hoopt dat dit plan er voor zal zorgen dat opdrachtgevers, die gebruikmaken van de ‘opt out’, in de toekomst geen risico meer lopen op naheffingsaanslagen.

Invoering opdrachtgeversverklaring

Voor zzp’ers boven het lage tarief, maar onder het hoge tarief wordt een ‘opdrachtgeversverklaring’ ingevoerd. De opdrachtgeversverklaring dient in een webmodule te worden ingevuld door de opdrachtgever. Deze verklaring geeft opdrachtgevers vooraf duidelijkheid en zekerheid over het ondernemerschap van een ingehuurde zzp’er. De opdrachtgeversverklaring vrijwaart de opdrachtgever van de heffing van loonbelasting en premies werknemersverzekeringen met betrekking tot de zzp’er. Het is op dit moment nog niet bekend volgens welke criteria deze webmodule werkt.

Prognose

De eerste maatregel, die ziet op het kwalificeren van een dienstverband als een arbeidsovereenkomst voor zzp’ers met een laag tarief, zal een positief effect kunnen hebben op de arbeidsmarkt. Deze maatregel leidt ertoe dat het duurzaam inzetten van zzp’ers onder het minimumtarief onmogelijk wordt. Indien het dienstverband wordt gekwalificeerd als een arbeidsovereenkomst gelden namelijk de regels omtrent het wettelijk minimumloon. Mocht sprake zijn van niet-reguliere werkzaamheden dan kan nog wel een laag tarief worden gehanteerd, maar niet langer dan drie maanden.

Daarentegen zou men zich kunnen afvragen of een ‘laag tarief’ van maximaal € 18,- per uur recht doet aan de werkelijkheid. Het gemiddeld tarief van zelfstandigen ligt regelmatig beduidend hoger. De maatregel lijkt vooral bedoeld om de meest schrijnende gevallen van schijnzelfstandigheid tegen te gaan. In dat kader is in het verleden wel gewezen op de rechtspositie van postbezorgers, taxichauffeurs en huishoudelijke hulpen.

Ten slotte beoogt de invoering van de opdrachtgeversverklaring zzp’ers zekerheid te bieden dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. De inhoud van de hierbij horende webmodule is echter nog niet bekend waardoor op dit moment het effect van deze maatregel nog niet kan worden ingeschat.

De beoogde plannen van de regering ten aanzien van zelfstandigen zijn kortom nog onvoldoende ingevuld om de exacte gevolgen ervan met u te bespreken. Indien de regering haar plannen concretiseert, zullen wij u uiteraard op de hoogte houden!

Wilt u meer weten over de gevolgen van het regeerakkoord voor uw arbeidsovereenkomst? Of bent u als werkgever benieuwd naar de mogelijke gevolgen van dit akkoord voor uw onderneming?

Bel dan gerust eens vrijblijvend met één van onze advocaten op 0546-575 988, zodat we kunnen bespreken wat we voor u kunnen betekenen.